Zomaar een dak, boven wat hoofden, deur die naar stilte open staat dr. Koen Holtzpaffel

Thomasviering 15 februari 2026 Arminiuskerk

Voorganger Koen Holtzapffel, Organist Jos van der Kooy

Thema: Zomaar een dak boven wat hoofden, deur die naar stilte open staat.

Ter herinnering aan Peter Nissen (1957-2026) die zich door lied 276 Zomaar een dak liet inspireren bij het schrijven van het oranje remonstrantse Goddeeltje over de Kerk

Het lied van Huub Oosterhuis  brengt op een eigentijdse, dus niet al te triomfantelijke en zelfverzekerde manier onder woorden wat mensen in een kerk, groot of klein, samenbrengt en wat een kerk voor mensen betekenen kan. De oorspronkelijke titel van het lied luidde: Lied over de plaats waar wij bijeengekomen zijn. Het gaat dus allereerst over de kerk als een plaats, een ruimte, het kerkgebouw. Maar het gaat in het lied ook over de mensen die daar samenkomen, over wat zij denken, doen, ervaren, hopen, zoeken. Kerk als gebouw en kerk als gemeenschap. De kerk is natuurlijk ook een instituut, maar voor de meeste remonstranten is de kerk niet heilig. Integendeel , de kerk is historisch op veelvormige wijze gegroeid, is tijdgebonden, blijft altijd mensenwerk en gaat dus met ook vallen en opstaan voort. Daar moet je ook de lol van inzien. En, de kerk is niet alleen zaligmakend. Ook buiten de kerkmuren kunnen mensen zinvol leven en gelukkig zijn. Een mens leeft niet van en voor de kerk alleen. Maar misschien mis je toch ook iets in het leven als je die kerkmuren altijd alleen maar van buiten bekijkt. Wat zou je er kunnen vinden als je er binnen treedt?

Ik vat het samen in woorden uit het lied van Huub Oosterhuis:

Woorden van ver

Deur die naar stilte open staat

Speurend naar hoop en dageraad

Woorden van ver dus:

De kerk is een plek waar mensen op verhaal kunnen komen. De kerk is een plek van woorden, een vertelgemeenschap waar het geloofsverhaal van Jezus wordt doorverteld. Ja het bestaan van de kerk vormt de garantie dat dat verhaal wordt doorgegeven aan een volgende generatie. Nu vindt dat doorvertellen niet alleen op zondag plaats. Het kan ook op heel andere plekken, bijvoorbeeld in een gesprekskring. Veel remonstranten houden van gesprekskringen. Je bent op een wat andere manier met elkaar in gesprek, en het is ook minder een monoloog van de dominee. Maar of het nou op zondag is of door de week: steeds is de bedoeling dat de verhalen van lang geleden, de woorden van ver, dichtbij ons eigen levensverhaal komen. En omgekeerd, dat ons eigen levensverhaal in aanraking wordt gebracht met geloofsverhalen van lang geleden. De vonken verleden, de dromen, signalen, diep uit de wereld aangewaaid, die kunnen onze kijk op het leven veranderen. Kunnen ons hier en nu inspiratie verschaffen, levensmoed en levenskracht. Daarbij kan ons eigen levensverhaal aan de oude verhalen een nieuwe pointe geven. Zo blijft het altijd boeiend, die ontmoeting tussen ons levensverhaal hier en nu en die verre verhalen uit de geloofstraditie. Verhalen van toen helpen om ons eigen leven te duiden en ons eigen zoeken naar zin in een breder kader te plaatsen.  Die moet je je niet onthouden.

Daarnaast is er de deur die naar stilte openstaat

Voor alle gelovigen, ook voor remonstranten, geldt dat geloven meer is dan met je verstand ja zeggen tegen geloofswaarheden. Het gaat naast het verstand ook om het gevoel, het hart, hoofd en handen, het gaat naast de woorden ook om het ritueel, de symboliek. Het zingen, het bidden, en… het stil zijn. In alle drukte van het dagelijks leven zijn we ook op zoek naar een moment van stilte. In die stilte ervaar je de werkelijkheid op een andere manier, in die stilte kom je pas echt tot jezelf, de ander, en tot de goddelijke dimensie van het leven. De kerk als een ruimte waar je stil mag worden, stil mag zijn, om zo iets van het mysterie van het leven te ervaren. De kerk als deur die naar stilte openstaat, het is om stil van te worden.

Ten slotte: speurend naar hoop en dageraad.

Ook dat is kerk-zijn, geloofsgemeenschap zijn. Je mag hier stil worden, je mag je openen voor het mysterie, maar dat betekent niet dat de wereld met haar wel en heel veel wee wordt buitengesloten. De verhalen uit de traditie worden verbonden met het individuele bestaan maar ook met de wereld om ons heen. Daar moeten ze zeggingskracht krijgen en concreet worden. In een wereld in verwarring probeer je in de kerk ook samen te blijven hopen dat het anders kan, vrediger, eerlijker, duurzamer. In de kerk durf je samen te blijven dromen van Gods koninkrijk dat niet alleen in de hemel maar ook op aarde werkelijkheid moet worden. Samen ga je met open ogen en open oren door de wereld, om het visioen gaande te houden, al Gods tekens te verstaan. Breken en delen noemt Oosterhuis’ lied dat,  breken en delen, zijn wat niet kan, nu al in praktijk brengen wat eigenlijk nog nergens mogelijk is, doen wat ondenkbaar is, niet alleen afscheid, dood en verderf, maar ook verrijzenis.

Dat alles brengt mensen hier op zondagmorgen samen. In alle diversiteit en geestelijke achtergrond. Op het Stadsarchief van Leiden is de spreuk te vinden Wie zoekt wat zich hier laat vinden zal blijven 2 x

Ook al weten we soms niet precies wat we zoeken en wat zich hier laat vinden, het is altijd de moeite waard er iets van mee te maken. Het zou maar zo kunnen dat je er iets van waarde ontdekt dat je leven verrijkt.

Zomaar een dak boven wat hoofden….