Wat doe je met een kerk?

Wat doe je met een kerk wanneer het niet meer vanzelfsprekend is dat iedereen naar de erediensten komt? Hoe kun je jezelf op een andere manier een betekenisvolle plek in de samenleving geven? Een mogelijk antwoord werd me geopenbaard toen we in Stowmarket waren, een plaatsje in het Engelse Suffolk.

Als altijd zocht ik daar naar een mooie plek voor een kopje thee met iets lekkers. Die gelegenheid deed zich voor in de lokale kerk, St Peter and St Mary’s Church. Daarin bevindt zich The Osier Café: een tearoom en lunchrestaurant dat gerund wordt door een lokale ondernemer. Het functioneert als het kloppend hart van een groot sociaal project, waarin van alles wordt geregeld voor kwetsbare groepen.

Op het eerste gezicht zagen we al direct een paar prachtige initiatieven:

• Een jassenproject: Bij binnenkomst hing een kapstok met gedoneerde jassen. Wie het koud had, mocht gratis een warme jas meenemen. Ook toiletartikelen lagen klaar voor wie ze nodig had.

• Vakantieopvang: Voor schoolkinderen uit gezinnen die geen geld hebben voor een vakantiereis, was er opvang inclusief een gratis lunch.

• Pay-it-forward: Een systeem waarmee je bij het afrekenen alvast een consumptie betaalt voor een ander die dat zelf niet kan veroorloven.

• Warm space: Een gastvrije, warme plek waar mensen in de koude wintermaanden terechtkonden om thuis op de stookkosten te besparen.

Daarnaast liepen we tegen een tweedehands boekenmarkt aan en was er een informatiestand voor allerlei maatschappelijke projecten.

Op schermen in de kerk werd enthousiast reclame gemaakt voor de activiteiten van de parochie. Gebeden waren verhoord: in september treedt er een nieuwe, hippe vicar (predikant) aan. Ook gesprekskringen werden er in alle soorten en maten aangeboden. Het geheel ademde een open, evangelische sfeer. Misschien wat orthodoxer dan we als vrijzinnigen gewend zijn, maar met een geweldig open, diaconale houding naar de samenleving.

Wat mij enorm aansprak, was de vanzelfsprekendheid waarmee de kerkelijke plechtigheden werden gepresenteerd. Laten we eerlijk zijn: remonstranten zijn hier vaak (te) terughoudend in. Of directer gezegd: schijterig. We durven er amper voor uit te komen dat we iets waardevols in handen hebben.

Kunnen we in Rotterdam iets met deze Britse ervaringen? Misschien niet een-op-een. Onze gemeente heeft destijds met het opzetten van Debatcentrum Arminius een unieke impuls gegeven, op een heel andere manier. Arminius maakt die rol nu geweldig waar als hét stedelijke podium voor maatschappelijke discussie en cultuur. Dat past historisch gezien beter bij ons remonstranten dan het organiseren van een ‘community hub’ zoals in Stowmarket.

Maar in het klein doen we het ook al, bijvoorbeeld met onze openstellingen op zondagmiddag onder de noemer ‘Kerk & Museum’. Een grote groep trouwe vrijwilligers maakt het dan mogelijk om de kerk te bezoeken en voor een kleine bijdrage een kopje thee of koffie te drinken in de kerkenraadskamer, die voor de gelegenheid is omgetoverd tot tearoom. En na een grondig, persoonlijk onderzoek kan ik met een gerust hart zeggen: onze taarten zijn minstens zo goed als die in Engeland!