Urban Walk 2025
Een traditionele kerk?
Bepaald gewaagd mag je het wel noemen! Zo’n tweeduizend mensen die in korte tijd door gangen en kerkgebouw zwerven, en die ook – en dat is uniek – langs een kerkdienst lopen die aan de gang is! Live dus, wel te verstaan. Waar maak je dat mee?
Een Urban Walk in de Arminius kerk, perfect georganiseerd, met 23 vrijwilligers die alles soepel in goede banen wisten te leiden. Een geweldige gelegenheid om de kerk te presenteren.
Het begon goed. Iemand met een vader als organist, die zeer geïnteresseerd was in het orgel en onze organist. Die nam ik even mee naar boven, naar Jos. Daarna herkende een bezoeker een naam op een van de kerkbanken. Die nam ik mee naar Tjaard voor een gedegen historische toelichting. En zo hopte ik van binnen naar buiten en soms weer terug, steeds mensen aansprekend hoe zij hun bezoek ervoeren. Daar kwamen leuke gesprekken uit voort. Over kerkbezoek in Italië, over architectuur, musea en natuurlijk over wat hun indruk was van deze stop op de Urban Walk.
In grote lijnen ontwaarde ik drie categorieën reacties van bezoekers, iets dat zal Tjaard deugd zal doen, die zijn preek ook graag in drieën opdeelt.
Een deel was zoals altijd vooral onder de indruk van het gebouw. Wat een pracht! En wat bijzonder, zo merkte een vrouw op, dit is de eerste kerk die ik ken met een tribune! Mensen vroegen ‘wie zijn dit eigenlijk, welke kerk is dit? Remonstranten?? Oh, die ken ik niet’. Vrijwilligers in de gangen gingen uitgebreid in op zulke vragen. De rebelse geschiedenis van de remonstranten werd soms tot in de puntjes uit de doeken gedaan. Naast alle uitleg over de architectuur van het gebouw, waarbij bezoekers hun nekken rekten om het glas in lood daar hoog in de kerk te bewonderen.
Anderszins was er een groep die bepaald niet gecharmeerd was van het getuige zijn van een kerkdienst. ‘Ik heb hier niks mee’, werd me gezegd en dat werd later door anderen in verschillende toonaarden herhaald. Getriggerd haast werden ze, zo kwam het in me op. Veel mensen toch met geen goede associaties met kerken. Een vrouw leek iets van plaatsvervangende schaamte te hebben door zo aanwezig te zijn bij de dienst. ‘Dit maakte me nogal ongemakkelijk. Een kerk is toch een geestelijk samenzijn, en dat mensen hier dan dwars doorheen praten en de kerkgangers filmen? Dat is toch weinig respect voor jullie? Kunnen jullie niet een bord neerzetten dat mensen stil moeten zijn en hun mobiel weg moeten doen?’. Dit alles contrasteerde echter met binnen, waar mensen bleven staan, de liturgie graag aanpakten en zelfs meezongen. Of, zoals een vrouw het beleefde, gewoon zomaar even genoot van de sfeer: Altijd fijn, zo’n rustmomentje, zei ze.
En dan was er de derde categorie mensen die ook zelf kerkelijk zijn. Russisch orthodoxen, zevendedagsadventisten, charismatische kerken, waaronder die op Curaçao, PKN-kerken, Baptisten, Rooms-Katholieken sprak ik zoal. Eén iemand, die ook duidelijk wat langer had geluisterd, vond de predikant heel grappig. Maar ook hoorde ik van verschillende kanten: ‘Ja, ik ben kerkelijk, maar dan een kerk die niet zo traditioneel is als deze!’. Traditioneel? Huh? En dát nota bene voor een kerk die vooral als ‘light’ religieus wordt gezien, en die een toevluchtsoord is van velen om hier een meer verlichte religie te kunnen beleven? Verre van! Waarom maakt het dan toch die indruk?
Ik ging zelf nog eens naar binnen. Zag de schilderijen van alleen mannen, alsof er in deze kerk geen vrouwelijke predikanten zijn. Ik zat stil bij de kerkdienst, te kijken, te luisteren. De predikant hoog op de kansel, geheel in het zwart, een heel klein clubje kerkgangers ervoor. Strofes uit het oude testament. Werd het de bezoekers met een snelle blik duidelijk waar onze kerk voor staat? Of bevestigde deze aanblik misschien vooral het stereotype beeld van een traditionele kerk?
Waar zijn die posters met aansprekende teksten die er in het verleden waren, die direct een verrassende moderne indruk gaven, zo kwam in me op. Die duidelijk maken hoe remonstranten zich onderscheiden? Nu? In deze tijd? Dat er ruimte is voor eigen invulling? Er geen dogma’s zijn?
Hoe dan ook, een gedurfd experiment, dat was het! Niet alleen de kerk openstellen maar zeker ook de gelegenheid bieden bij een ‘levende’ kerkdienst aanwezig te zijn. En, zoals we weten zijn er bij experimenten altijd lessen te leren. ‘Form matters’, is misschien een van die lessen? Strookt die met de inhoud van waar de kerk voor staat? Was de vorm uitnodigend en inspirerend voor nieuwe, wellicht jongere, belangstellenden?
Of maakt het misschien niet uit? Waren gewoon de glimlachen op deze dag voldoende? Die van bezoekers die alles met een glimlach aankeken? Die van de predikant, het kerkkantoor en de vele vrijwilligers die de bezoekers met warmte verwelkomden? De glimlach ook later op het gezicht van de vrijwilligers, toen alles weer aan kant was en zij in het zonnetje werden gezet? Niet alleen met een uitgebreide lunch, maar ook nog eens letterlijk, in een heerlijk zonnetje!
Sylvia I. Saakes
De teksten van de kerkdienst kunt u hier nalezen.
